Tanıtım

Nimri Kullukları Sanat Projesi

Bir Anadolu köyünde sanat için taş üstüne taş koymak

Nimri Kullukları Sanat Projesi, Elazığ’ın Keban ilçesi Nimri Köyü dağlarında, yüzyıllar boyu var olan, günümüzde kaybolmuş ve kulluk olarak adlandırılan taş anıtları yeniden canlandırmayı hedefleyen bir kültür etkinliğidir.  

Ayvalık’ta bulunan Karagöz Sanat Evi’nin sorumluluğunda yürütülen proje, sanatçılar, kültür kurumları temsilcileri ve sanatseverleri biraraya getirmektedir. Kâr amacı güdülmeyen ve gönüllülük temelinde, kolektif bir işleyişe sahiptir. Çalışmalar Nimri köylüleri ve muhtarlığı ile işbirliği içinde yapılmaktadır.

Kullukların yeniden doğuşu 

İşmar, Eylül 2016

Tarihte Nimri dağlarını süsleyen kulluklar, yassı taşların üst üste konularak yapıldığı, yaklaşık iki metre boyunda, silindir biçiminde, tepesinde at ya da sığır kafası iskeleti bulunan yapıtlardı.

Sibirya ve Altaylar ile yakın bağı olan bu kültüre dünyanın bir çok yerinde rastlanmaktadır. Çok eski şamanik bir dönemin geleneği olan kulluklar, geçmişte insanın doğa ile arasında tinsel bir bağ kurması amacıyla yapılıyordu.

Köylülerin, 70’li yıllarda büyük şehirlere göçmesi sonrası bu yapıtlar Nimri’de yavaş yavaş ortadan kayboldular.

50 yıl aradan sonra, hatıralardan henüz tamamen silinmemişken; ilk kulluk, 2016 Eylül’ünde Nimri’de yapıldı ve  İşmar  adıyla anıldı. İşaret anlamına gelen İşmar , kopan zinciri onarmak ve gelecek kuşaklara tarihi mirası aktarmak için bir başlangıç oldu.

Ağbaba Kullukları,  Meral ve Cemal Erez, Ağustos 2018, Fotoğraf. Fethi Oruç

2018 yılı Ağustos ayında, tasarımları sanatçı Meral ve Cemal EREZ tarafından hazırlanan iki kulluk, Nimrililer tarafından köyün kutsal dağı sayılan Ağbaba’nın tepesine yapıldı.

Kazım Hasan Harmanı, 2017
Nimri halkı geçmişte tarım ve hayvancılıkla geçiniyordu. Köy etrafında her ailenin bir harmanı vardı. Hasat bitimi tarladan derilen ekin harmana getirilir, burada işlem görür ve ardından ürün ambarlara konurdu.
Karşıbaşı mevkiinde bulunan Kazım Hasan Harmanı, hasat dönemi dışında köy davarının gece konakladığı, Nimri’nin en büyük ağılıydı. Kadınlar, koyun ve keçilerini sağmak için, her akşamüstü bu ağılın önünde sürüyü beklerlerdi. Harman bu işleviyle önemli bir sosyal buluşma yeriydi.

 

Kazım Hasan Harmanı, Ağustos 2017

Harmanlar zaman içinde yok olsa da, Kazım Hasan Harmanı yıpranmış olarak varlığını sürdürdü. Nimri Kullukları Sanat Projesi kapsamı içinde, 2017 Ağustos ayında harmanın duvarları onarıldı. Böylece köy mimarisinin bir parçası olan bu kültürel miras korunmaya alındı ve etkinlikler için Nimri’ye kazandırıldı.

Heykeltıraş Mehmet Aksoy’dan projeye destek, « Semah » heykeli

Semah, Mehmet Aksoy, 29 Ağustos 2019, açılış

2019 yılında projeye, Türkiye’nin tanınmış heykeltıraşlarından Mehmet AKSOY’un önemli bir desteği geldi. Mehmet AKSOY’un kulluklardan esinlenerek hazırladığı Semah heykeli, Nimri Köyü’ne 29 Ağustos 2019 tarihinde dikildi.

Semah heykelinin uygulaması; Antalya’daki, Erkılıç Mermer Fabrikasında, Akdeniz Üniversitesi Öğretim üyesi Heykeltıraş Ferit YAZICI yönetiminde, heykel bölümü öğrencileri tarafından gerçekleştirildi. Semah, projeye katılan öğrenciler ile birlikte, Mehmet AKSOY tarafından, 29 Ağustos 2019 tarihinde, Nimri Köyü girişine inşa edilen Sanat Harmanı’ndaki yerine kondu.

Böylece, ünlü heykeltıraş Mehmet Aksoy’un ilk kez bir heykeli, Anadolu’nun yüzyıllardır kulluk geleneği olan bir köyünde yaşamaya başladı.

Trakya Üniversitesi’nin Nimri’de « Trakya » kulluğu

Trakya Kulluk, Aylin Beyoğlu ve Gürkan Uzunköprü,  28 Ağustos 2019, açılış

Nimri Kullukları Projesi, tarihsel mirastan yola çıkılarak; sanatçı, akademisyen, öğrenci ve sanat gönüllülerini bir araya getiriyor. Bir Anadolu köyüne kültürel kimlik kazandırmak için farklı dinamikleri tek potada birleştiriyor. Nimri Köyü Sanat Projesi kapsamında, Trakya Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi bölümü öğrencileri, öğretim üyeleri Aylin BEYOĞLU ve Şükrü Gürkan UZUNKÖPRÜ’nün yönetiminde 25–30 Ağustos tarihleri arasında, Nimri’de Trakya isimli bir kulluk anıt çalışması gerçekleştirdiler.

Nimri’nin dağlık bölgesinin başladığı Karşıbaşı mevkiinde yer alan « Tuztaşı » üzerine dikilen Trakya kulluğunun açılışı 28 Ağustos 2019 tarihinde yapıldı.

Kültür harmanı

Kültür Harmanı, Fotoğraf. Fethi Oruç

2019 programı kapsamında, köy girişine 260 metrekare bir alanın ilk çevre düzenlemesi yapıldı ve buraya yukarıda belirtildiği gibi, Mehmet Aksoy’un Semah heykeli kondu.

Günümüzde yok olan Harmanlar, tarlada toplanan tahılın, ambarlara konmadan önceki son durağıdır. Harman, hasatın tanesi ve sapının birbirinden ayrıldığı ve yıllık ürünün elde edildiği yerdir.  İşte Sanat  Harmanı bu mirastan ilham alınarak, doğada kültür çalışması yapılan ve Konuk Sanatçı Programları uygulanan bir yer olarak tasarlandı.

Nimri Kullukları Projesi kapsamında, Türkiye ve Dünyadan Nimri’ye davet edilecek sanatçılar, Sanat Harman’ında yaratımlar gerçekleştireceklerdir. Konuk sanatçıların yaptıkları eserler, Nimri’nin çeşitli yerlerine konularak, etkinliğin kalıcılığı sağlanacaktır. Sanat Harmanı’nın çevre düzenlemesinin 2020 yılında tamamlanması planlanmıştır.

2020 yılında Nimri Kullukları

2016 yılında yeniden başlayan kulluk yapımı ile Nimri bugün; dört kulluğu, heykeli, Sanat Harmanı ve onarılmış geleneksel harmanı olan, görünür bir kültür projesine sahiptir.
Nimri Kullukları Sanat Projesi, 2020 yılında aşağıdaki çalışmalar ile yoluna devam edecektir :

– Kulluklar üzerine araştırmaya devam etmek,

– Gerçekleştirilen, Semah Heykeli , Trakya Kulluğu , Ağbaba Kullukları, Sanat Harmanı ve Kazım Hasan Harmanı’nın çevre düzenlemesini tamamlamak,

– Ağbaba ve diğer yerlerde kalıntısı bulunan kullukları onararak tekrar ayağa kaldırmak.

Dünyanın çeşitli yerlerinde, Nimri’deki kulluklara benzer geleneklerden yola çıkılarak taş sanatı etrafında farklı kültürel çalışmalar ve festivaller düzenlenmektedir. Nimri Kullukları Sanat Projesi, Nimri dağlarında var olan kulluklardan hareketle, sanatçılardan alacağı estetik güç, kültüre destek verecek kişi ve kurumların katkısıyla Dünyadaki bu sanat dalı dinamiğinin de bir parçası olacaktır. 

Bir Anadolu köyünde, kültür için taş üstüne taş koyan insanların buluştukları bu proje ile Nimri gelecekte Anadolu’nun bir sanat köyüne dönüşecektir.

Bu projeye siz de bir taş koymak isterseniz,  iletişim adresimiz :    karagozsanatevi@gmail.com