Tanıtım

Nimri Kullukları Sanat Projesi

Bir Anadolu köyünde sanat için taş üstüne taş koymak

Nimri Kullukları Sanat Projesi, Elazığ’ın Keban ilçesi Nimri Köyü dağlarında, yüzyıllar boyu var olan, günümüzde kaybolmuş ve kulluk olarak adlandırılan taş anıtları yeniden canlandırmayı hedefleyen bir kültür etkinliğidir.  

Ayvalık’ta bulunan Karagöz Sanat Evi’nin sorumluluğunda yürütülen proje, sanatçılar, kültür kurumları temsilcileri ve sanatseverleri biraraya getirmektedir. Kâr amacı güdülmeyen ve gönüllülük temelinde, kolektif bir işleyişe sahiptir. Çalışmalar Nimri köylüleri ve muhtarlığı ile işbirliği içinde yapılmaktadır.

Kullukların yeniden doğuşu 

İşmar, Eylül 2016

Sibirya ve Altaylarda yaşayan toplumlarının inanç anıtları olarak ortaya çıkan Kulluklar, göçlerle birlikte tarih içinde dünyanın farklı bölgelerine yayılmıştır. Eski Gök Tanrı inancının bir parçası olan bu yapıtlar, geçmişte insanın doğa ile arasında tinsel bir bağ kurması amacıyla yapılıyordu.

Yakın zamana kadar Nimri dağlarınıda süsleyen kulluklar, yassı taşların üst üste konularak yapıldığı, yaklaşık iki metre boyunda silindir ya da küçük bir dağ minyatürü biçiminde konik yapıtlardı. Tepesine at ya da sığır kafası iskeleti konuyor ve üzerinde bez şeritler bağlanan ardıç ağacı dalları bulunuyordu.

Yüzyıllar boyu Nimride varlığını sürdüren  Kulluklar, köylülerin, 1970’li yıllarda büyük şehirlere göçmesi sonrası yavaş yavaş ortadan kayboldular.

50 yıl aradan sonra, bu gelenek hatıralardan henüz tamamen silinmeden, ilk kulluk, 2016 yılının eylül ayında Nimri’de yapıldı ve  adı İşmar  konuldu. İşaret anlamına gelen İşmar, kopan zinciri onarmak ve gelecek kuşaklara tarihi mirası aktarmak için bir başlangıç oldu.

Ağbaba Kullukları,  Meral ve Cemal Erez, Ağustos 2018, Fotoğraf. Fethi Oruç

2018 yılı Ağustos ayında, tasarımları sanatçı Meral ve Cemal EREZ tarafından hazırlanan iki kulluk ise Nimrililer tarafından köyün kutsal dağı sayılan Ağbaba’nın tepesine yapıldı.

Heykeltıraş Mehmet Aksoy’dan projeye destek, « Semah » heykeli

Semah, Mehmet Aksoy, 29 Ağustos 2019, açılış

2019 yılında projeye, Türkiye’nin tanınmış heykeltıraşlarından Mehmet AKSOY’un önemli bir desteği geldi. Mehmet AKSOY’un kulluklardan esinlenerek hazırladığı Semah heykeli, Nimri Köyü’ne 29 Ağustos 2019 tarihinde dikildi.

Semah heykelinin uygulaması; Antalya’daki, Erkılıç Mermer Fabrikasında, Akdeniz Üniversitesi Öğretim üyesi Heykeltıraş Ferit YAZICI yönetiminde, heykel bölümü öğrencileri tarafından gerçekleştirildi. Semah, projeye katılan öğrenciler ile birlikte, Mehmet AKSOY tarafından, 29 Ağustos 2019 tarihinde, Nimri Köyü girişine inşa edilen Sanat Harmanı’ndaki yerine kondu.

Böylece, ünlü heykeltıraş Mehmet Aksoy’un ilk kez bir heykeli, Anadolu’nun yüzyıllardır kulluk geleneği olan bir köyünde yaşamaya başladı.

Trakya Üniversitesi’nin Nimri’de « Trakya » kulluğu

Trakya Kulluk, Aylin Beyoğlu ve Gürkan Uzunköprü,  28 Ağustos 2019, açılış

Nimri Kullukları Projesi, tarihsel mirastan yola çıkılarak; sanatçı, akademisyen, öğrenci ve sanat gönüllülerini bir araya getiriyor. Bir Anadolu köyüne kültürel kimlik kazandırmak için farklı dinamikleri tek potada birleştiriyor. Nimri Köyü Sanat Projesi kapsamında, Trakya Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi bölümü öğrencileri, öğretim üyeleri Aylin BEYOĞLU ve Şükrü Gürkan UZUNKÖPRÜ’nün yönetiminde 25–30 Ağustos tarihleri arasında, Nimri’de Trakya isimli bir kulluk anıt çalışması gerçekleştirdiler.

Nimri’nin dağlık bölgesinin başladığı Karşıbaşı mevkiinde yer alan « Tuztaşı » üzerine dikilen Trakya kulluğunun açılışı 28 Ağustos 2019 tarihinde yapıldı.

Kültür harmanı

Kültür Harmanı, Fotoğraf. Fethi Oruç

2019 programı kapsamında, köy girişine 260 metrekare bir alanın ilk çevre düzenlemesi yapıldı ve buraya yukarıda belirtildiği gibi, Mehmet Aksoy’un Semah heykeli kondu.

Günümüzde yok olan Harmanlar, tarlada toplanan tahılın, ambarlara konmadan önceki son durağıdır. Harman, hasatın tanesi ve sapının birbirinden ayrıldığı ve yıllık ürünün elde edildiği yerdir.  İşte Kültür Harmanı bu mirastan ilham alınarak, doğada sanat çalışması yapılan ve Konuk Sanatçı Programları uygulanan bir açık hava atölyesi olarak tasarlandı.

Nimri Kullukları Projesi kapsamında, Türkiye ve Dünyadan Nimri’ye davet edilecek sanatçılar, Kültür Harman’ında yaratımlar gerçekleştireceklerdir. Konuk sanatçıların yaptıkları eserler, Nimri’nin çeşitli yerlerine konularak, etkinliğin kalıcılığı sağlanacaktır.

Sonuç olarak, 2016 yılında yeniden başlayan kulluk yapımı ile Nimri Köyü bugün; dört kulluğu, heykeli, Kültür Harmanı ve onarılmış geleneksel harmanı olan, görünür bir kültür projesine sahiptir.

Dünyanın çeşitli yerlerinde, Nimri’deki kulluklara benzer geleneklerden yola çıkılarak taş sanatı etrafında farklı kültürel çalışmalar ve festivaller düzenleniyor. Nimri Kullukları Sanat Projesi, Nimri dağlarında var olan kulluklardan hareketle, sanatçılardan alacağı estetik güç, kültüre destek verecek kişi ve kurumların katkısıyla dünyadaki bu sanat dalı dinamiğinin de bir parçası olacaktır. 

Bir Anadolu köyünde, kültür için taş üstüne taş koyan insanların buluştukları bu proje ile Nimri gelecekte Anadolu’nun bir sanat köyüne dönüşecektir.

Bu projeye siz de bir taş koymak isterseniz,  iletişim adresimiz :    karagozsanatevi@gmail.com